Pergamonmuseum Berlin
Müze Rehberi
Pergamonmuseum Berlin
Bergama'dan Babil'e, Mezopotamya'dan İslam dünyasına — dünyanın en büyük arkeoloji müzelerinden biri Berlin'in merkezinde.
Ana müze binası şu anda restorasyon nedeniyle kapalı. Kuzey kanadı ve Pergamon Sunağı 4 Haziran 2027'de yeniden açılacak.
Berlin'e ilk kez gelenlerin çoğu Museumsinsel'e geldiklerinde karşılarında birkaç büyük müze binası görüyor. Bunların arasında en çok adı duyulanlardan biri Pergamonmuseum.
Ben Berlin'de yıllardır rehberlik yapıyorum ve ziyaretçilerden Pergamonmuseum hakkında en çok şu soruyu duyuyorum: "Pergamonmuseum neden bu kadar önemli?"
Çünkü burası yalnızca içinde eski eserlerin sergilendiği bir müze değil. Antik Yunan dünyasından Roma dönemine, Babil'den Mezopotamya'ya ve İslam sanatına kadar çok geniş bir coğrafyanın tarihini, devasa mimari parçalar üzerinden Berlin'in merkezine taşıyan bir müze.
Buraya geldiğinizde küçük vitrinlerde birkaç santimetrelik arkeolojik eserlerden çok daha fazlasını görüyorsunuz. Bir tapınağın sunağı, antik bir şehrin kapısı, Babil'in tören yolu veya büyük bir saray cephesi gibi dev ölçekte yeniden oluşturulmuş mimari yapılarla karşılaşıyorsunuz.
Üç büyük koleksiyon
Müzenin koleksiyonları
Pergamonmuseum'u yalnızca "Antik Yunan müzesi" olarak düşünmek yanlış olur. Müze üç önemli koleksiyonu bir arada barındırıyor:
Antik Koleksiyonlar
Antik Yunan ve Roma dönemine ait mimari parçalar, heykeller ve sanat eserleri. En ünlü eser: Pergamon Sunağı ve Miletos Pazar Kapısı.
Pergamon Sunağı 4 Haziran 2027'de yeniden açılıyorVorderasiatisches Museum
Eski Yakın Doğu Müzesi. Mezopotamya, Babil, Asur ve çevre kültürlerden eserler. İştar Kapısı ve Babil Tören Yolu burada.
Güney kanadı yaklaşık 2037'ye kadar kapalıMuseum für Islamische Kunst
İslam Sanatı Müzesi. Halılar, seramikler, el yazmaları, mimari parçalar. Mşatta Cephesi ve Halep Odası öne çıkan eserler.
Yenilenen sergiyle 4 Haziran 2027'de açılıyorMutlaka görülmesi gerekenler
En önemli eserler
Pergamon Sunağı
2027'de açılıyorMüzenin adını aldığı ve en ünlü eseri. Devasa Gigantomakhia frizi — tanrılarla devler arasındaki mücadeleyi anlatan kabartmalar — Helenistik sanatın zirvesini temsil ediyor. Fotoğrafta boyutunu anlamak kolay değil; salonun içine girdiğinizde mimari ölçü sizi doğrudan etkiliyor.
İştar Kapısı
~2037'de açılıyorBabil'in önemli girişlerinden biri. Mavi tonlarda sırlı tuğlalar ve hayvan figürleri — aslan, boğa ve ejderha benzeri yaratıklar. Kapının üzerindeki hayvanların neden orada olduğunu bildiğinizde eser sadece güzel bir dekorasyon olmaktan çıkıyor.
Miletos Pazar Kapısı
~2037'de açılıyorAnadolu'nun Ege kıyısındaki antik Miletos kentinden. Türk ziyaretçiler için Pergamonmuseum'un önemi yalnızca Bergama ile sınırlı değil — Miletos da bu müzenin önemli bir parçası.
Mşatta Cephesi
2027'de açılıyor30 metreden uzun çöl sarayı cephesi. İslam mimarisinin taş işçiliğini ve süsleme anlayışını gösteren anıtsal bir eser. 2027'de yenilenen İslam Sanatı Müzesi sunumunda önemli bir yer tutacak.
Halep Odası
2027'de açılıyorAhşap üzerine zengin süslemeler ve boyalı yüzeyler. Osmanlı döneminin Suriye bölgesindeki şehir kültürüne dair önemli bilgiler veriyor. İslam Sanatı koleksiyonunun en dikkat çekici eserlerinden biri.
Babil Tören Yolu
~2037'de açılıyorİştar Kapısı'na ulaşan yol. Hayvan figürleri ve renkli mimari süslemeler antik Babil'in nasıl görünebileceğine dair çok güçlü bir fikir veriyor. Antik Babil'in siyasi ve dini gücünü gösteren anıtsal mimari.
Anadolu bağlantısı
Bergama ile Berlin arasındaki bağlantı
Müzenin adı, bugün Türkiye sınırları içinde bulunan antik Pergamon kentinden geliyor. Pergamon'un bugünkü adı Bergama. Antik kent, İzmir'in kuzeyinde, bugünkü Bergama ilçesinin bulunduğu bölgede kurulmuştu.
Pergamon, Helenistik dönemde özellikle Attalos Hanedanı döneminde çok önemli bir kültür ve siyaset merkezi haline geldi. Bugün Bergama'da bulunan antik Pergamon kalıntıları arasında Akropolis, tiyatro, Athena Tapınağı, Traian Tapınağı ve diğer önemli yapılar bulunuyor.
Berlin'deki Pergamonmuseum'u gezerken aklınızda Bergama'nın bugünkü halini tutmak çok güzel bir karşılaştırma oluyor. Bergama'da eserlerin önemli bir bölümü kendi doğal ve arkeolojik ortamında bulunuyor. Berlin'de ise mimari parçalar müze içinde yeniden bir araya getirilmiş durumda.
Benim özellikle Türk ziyaretçilere tavsiyem şu: Pergamonmuseum'a gitmeden önce Bergama antik kentinin fotoğraflarına bakın. Akropolis'in konumunu görün. Tiyatroyu görün. Sonra Berlin'deki müzenin hikâyesini okuyun. Böyle yaptığınızda eserlerin sadece birer müze objesi olmadığını daha iyi anlıyorsunuz.
Tarih & tartışma
Eserler Berlin'e nasıl geldi?
Pergamon Sunağı'nın Berlin'e gelişi özellikle tartışmalı ve ilginç bir tarih konusudur. 19. yüzyılda Osmanlı topraklarında yapılan Alman arkeolojik kazıları sırasında önemli eserler ortaya çıkarıldı. Alman arkeolog Carl Humann'ın Pergamon kazılarındaki rolü burada özellikle önemlidir.
Bu dönemin arkeoloji anlayışı bugünkü anlayıştan oldukça farklıydı. Bugün kültürel mirasın bulunduğu ülkede korunması, eserlerin kökeni ve mülkiyeti konusunda çok daha farklı standartlar ve tartışmalar var.
Bu nedenle Pergamonmuseum'u gezerken yalnızca "ne kadar güzel" diye bakmak yerine "bu eser buraya nasıl geldi?" sorusunu da sormak oldukça değerli. Bir rehber olarak bu noktada ziyaretçilerle genellikle eserin nereden geldiği, nasıl Berlin'e ulaştığı ve arkeolojik kazıların tarihçesi üzerine konuşuyorum.
Restorasyon süreci
Neden bu kadar uzun sürüyor?
"Bu kadar ünlü bir müze neden yıllardır kapalı?" — Bu soruyu Berlin'de çok duyuyorum. Çünkü yapılan iş basit bir boya ve tadilat çalışması değil.
Müze binasının teknik altyapısı, çatısı, cepheleri, güvenlik sistemleri ve sergi alanları kapsamlı şekilde yenileniyor. Ayrıca bina koruma altında. Bu da restorasyonu çok daha karmaşık hale getiriyor.
Müzenin resmi açıklamasına göre binanın yaşı, savaş hasarları, nem problemleri, teknik altyapının yenilenmesi ve tarihi yapıların korunması gibi birçok faktör projeyi zorlaştırıyor.
Zaman çizelgesi
1910–1930
Müze binası inşa edildi (mimar Ludwig Hoffmann)
1945
II. Dünya Savaşı hasarı — koleksiyonlar tahliye edildi
1989
Berlin Duvarı yıkıldı — Museumsinsel yeniden düzenleme süreci başladı
2014
Kapsamlı restorasyon başladı
4 Haziran 2027
Kuzey kanadı + Pergamon Sunağı + İslam Sanatı Müzesi yeniden açılıyor
~2037
Güney kanadı (İştar Kapısı, Babil Tören Yolu) tamamlanacak
2026 alternatifi
2026'da ne görebilirsiniz?
Pergamonmuseum. Das Panorama
Ana Pergamonmuseum binası şu anda kapalı. Ancak bu, Pergamon'un Berlin'de hiçbir şekilde görülemeyeceği anlamına gelmiyor.
Müzenin yakınındaki "Pergamonmuseum. Das Panorama" adlı sergi alanında müzenin bazı önemli eserleri ve Yadegar Asisi'nin Pergamon antik kentini ve Pergamon Sunağı'nı gösteren 360 derecelik panoraması bulunuyor.
Bu özellikle Bergama'yı hiç görmemiş kişiler için ilginç. Ama Bergama'yı Türkiye'de ziyaret ettiyseniz daha da farklı bir deneyim olabilir. Bir tarafta gerçek Akropolis kalıntılarını görmüş oluyorsunuz. Diğer tarafta Berlin'de antik kentin nasıl görünebileceğini hayal eden panoramik bir sanat çalışmasına bakıyorsunuz.
Ziyaret öncesi
Pratik bilgiler
Nasıl gidilir
Alexanderplatz'dan yürüyerek yaklaşık 15 dakika. Unter den Linden tarafından geliyorsanız Museumsinsel zaten yolunuz üzerinde. Güzel havalarda yürüyerek gelmenizi tavsiye ederim.
Ne kadar zaman ayırmalı
Müze tamamen açık olduğunda birkaç saat minimum. Museumsinsel'deki diğer müzeleri de gezmek istiyorsanız bütün gününüzü ayırmanız gerekebilir.
Çocuklarla ziyaret
Devasa kapılar, hayvan figürleri, tapınak parçaları ve antik şehirlerin hikâyeleri klasik vitrin müzelerine göre çok daha görsel. "MÖ 170 yılında insanlar bunu nasıl yaptı?" gibi sorular ziyareti eğlenceli hale getirir.
Bilet
2027 sonrası ziyaret planlıyorsanız biletleri önceden çevrim içi almanız öneriliyor. Yeniden açılışta yoğun ilgi bekleniyor.
Fotoğraf
Fotoğraf çekme kuralları sergiye göre değişebilir. Özellikle özel sergilerde farklı uygulamalar olabilir — girişte kontrol edin.
Erişilebilirlik
Restorasyonda erişilebilirliğin geliştirilmesi hedefleniyor. Özel erişim ihtiyacınız varsa ziyaret öncesinde müzenin güncel bilgilerini kontrol edin.
UNESCO Dünya Mirası
Museumsinsel ile birlikte planlayın
Pergamonmuseum tek başına düşünülmemeli. Museumsinsel Berlin, UNESCO Dünya Mirası kapsamında korunan eşsiz bir müze topluluğu.
Neues Museum
Mısır koleksiyonu, Nefertiti büstü
Altes Museum
Antik Yunan ve Roma koleksiyonları
Bode-Museum
Bizans sanatı, heykel koleksiyonu
Alte Nationalgalerie
19. yüzyıl Avrupa sanatı
Bir Berlin rehberinin gözünden
Pergamonmuseum hakkında konuşurken benim için en ilginç taraflardan biri, Berlin ile Anadolu arasındaki bağlantı. Berlin'de yaşayan bir Türk olarak Bergama, Miletos ve Anadolu'daki diğer antik kentlerin adlarını burada görmek insanda ister istemez farklı bir duygu oluşturuyor.
Bir tarafta İzmir'in kuzeyindeki Bergama'yı düşünüyorsunuz. Diğer tarafta Berlin'in ortasında Pergamon Sunağı'nın hikâyesini görüyorsunuz.
Bu nedenle burası sadece bir müze değil, aynı zamanda arkeoloji tarihini, Avrupa ile Osmanlı arasındaki ilişkileri, kültürel miras tartışmalarını ve müzeciliğin nasıl değiştiğini düşünmek için de çok iyi bir yer.
Müze 2027'de yeniden açıldığında Pergamon Sunağı'nın karşısında durduğunuzda sadece 2.000 yıldan daha eski bir sanat eserine bakmayacaksınız. Bergama'nın tarihine, Helenistik dünyaya, Anadolu'nun arkeolojik mirasına ve bu eserlerin Berlin'e kadar uzanan hikâyesine de bakmış olacaksınız.